Algemeen

Wat is burgerschap?

Wat is burgerschap?
Terug naar het overzicht Selma | 15 juli, 2025

Burgerschapsonderwijs speelt een steeds grotere rol in het Nederlandse onderwijs. Scholen zijn wettelijk verplicht om zich te houden aan de burgerschapsopdracht, zodat jongeren leren deelnemen en bijdragen aan een democratische en inclusieve samenleving. Dit betekent dat scholen aandacht besteden aan belangrijke waarden zoals vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit, en werken aan sociale en maatschappelijke competenties. De door de SLO opgestelde bouwstenen en concept kerndoelen bieden scholen meer houvast bij de invulling van burgerschapsonderwijs. Bij Young Impact geloven we dat jongeren de kracht hebben om de wereld écht te veranderen. Daarom zetten we ons in voor burgerschap door jongeren te inspireren en activeren met praktijkgerichte programma’s, waarmee zij zelf impact kunnen maken op thema’s die voor hen belangrijk zijn.

Door de jaren heen is er steeds meer belangstelling voor het burgerschapsonderwijs. Sinds 2006 is het Nederlandse onderwijs wettelijk verplicht om actief burgerschap en sociale integratie van leerlingen te bevorderen (Wet- En Regelgeving, 2024). 

Onder burgerschap verstaan we de manier waarop mensen deelnemen aan de maatschappij en die helpen vormgeven. Nederland is een diverse samenleving; er zijn verschillende culturen, opvattingen en denkwijzen. Burgerschapsonderwijs ondersteunt jongeren in het kennismaken met rechten en plichten, sociale en politieke betrokkenheid, en normen en waarden die bijdragen aan een democratische en inclusieve samenleving. Hierbij kun je denken aan concepten als de democratie, grond- en mensenrechten, duurzame ontwikkeling, conflicthantering, sociale verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid en het omgaan met maatschappelijke diversiteit. Onder sociale integratie verstaan we het proces waarbij personen actief deelnemen aan de maatschappij en worden opgenomen in de samenleving. 

Vervolgens zijn er in 2021 bouwstenen geformuleerd door de SLO in samenwerking met curriculum.nu, het landelijke expertisecentrum voor het curriculum (Bouwstenen Burgerschap, 2021). Het Ministerie van OCW vraagt in datzelfde jaar om meer houvast en richtlijnen voor het burgerschapsonderwijs (Wet- En Regelgeving, 2024). Als antwoord daarop zijn in 2024 de concept kerndoelen geformuleerd (Kerndoelen Burgerschap, 2024). 

Scholen hebben veel ruimte om hun eigen visie toe te passen op burgerschapsonderwijs.  De kerndoelen helpen hier richting aan te geven. Daarnaast zijn er drie centrale elementen opgesteld door het Ministerie van OCW die minimumeisen stellen waar (het burgerschapsonderwijs op) de school aan moet voldoen (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2023).

 

Centrale elementen Burgerschap volgens OCW:

  1. Minimale inhoud – basiswaarden en sociale competenties.
    Dit betekent dat alle uitingen binnen de school in lijn zijn met vrijheid (vrijheid van meningsuiting en autonomie), gelijkwaardigheid (gelijke behandeling en afwijzen van discriminatie) en solidariteit (verdraagzaamheid, begrip en verantwoordelijkheid). De sociale competenties ontwikkelen zich verder op basis van de keuzes van de school en de relevante kerndoelen binnen het onderwijs. 
  2. Onderwijskundige uitgangspunten – doelgericht, samenhangend, herkenbaar en inzicht in resultaten.
    Dit betekent dat scholen concrete leerdoelen moeten formuleren en moeten zorgen voor een logische opbouw in het lesaanbod. Daarnaast moet het onderwijs in de praktijk zichtbaar aansluiten bij de doelen die de school nastreeft. Scholen zijn hierbij ook verplicht om de leerresultaten in kaart te brengen. 
  3. Schoolklimaat – stimulerend, veilig en accepterend en in overeenstemming met de basiswaarden.
    Dit betekent dat de schoolomgeving bovengenoemde basiswaarden weerspiegelt en de leerlingen stimuleert om deze in de praktijk te brengen en een veilig en inclusief klimaat biedt. 

Meer weten over de concept kerndoelen van burgerschap in het VO en MBO? Klik op onderstaande knop(pen). 

Burgerschap in het VO

Burgerschap in het MBO

Young Impact & burgerschap

Young Impact zet zich in voor actief burgerschap onder jongeren. Hiervoor hebben we speciale en laagdrempelige scholen programma’s ontwikkeld. Onze jonge trainers inspireren en activeren de jongeren om vanuit hun talent impact te maken op iets wat zij belangrijk vinden. De Young Impact programma’s kunnen ingezet worden als invulling van een projectweek, lesuitval of de maatschappelijke stage.

De programma’s zijn geschikt voor PO, GO, V(S)O, MBO, HBO onderwijs. Voor iedere groep is een op maat gemaakt programma beschikbaar, afgestemd op het niveau, leerjaar en de leeftijd van de leerlingen.

Geïnteresseerd in ons aanbod? We vertellen je graag meer!
Bekijk onze programma’s of neem contact op voor meer informatie.

BEKIJK ONZE PROGRAMMA’S

NEEM CONTACT OP

Door Selma

Selma zorgt voor de online zichtbaarheid van Young Impact

Gerelateerde artikelen

Heb je vragen?

Neem contact met ons op via: